İstanbul’da Büyük Deprem Olma Olasılığı

İstanbul’da 10 yıl içerisinde Büyük Deprem Olma Olasılığı” başlıklı konumuzda, 514 yıl önce
İstanbul’u yok eden küçük kıyametten, Günümüzde İstanbul’u bekleyen büyük depremin
yıkıcı boyutlarından ve uzman görüşlerine dayanarak depremin ne zaman oluşacağına ilişkin olasılıkları inceleyeceğiz.

İstanbul’da gerçekleşmesi öngörülen ve Türkiye’yi de büyük ölçüde etkileyecek olan
depremin son 10 yıl içerisinde gerçekleşebilme olasılığı, bilim dünyasını iki farklı görüşe
ayırmış durumdadır. Bazı uzmanlar uzun yıllar İstanbul’da büyük bir depremin olmayacağı
görüşünü savunurken diğer yanda Marmara bölgesinde her an 7 ve üzeri yıkıcı bir depremin meydana geleceği bazı uzmanlar tarafından savunulmaktadır.

Ülkemiz aktif faylardan oluşan bir deprem kuşağında yer almaktadır. Özellikle marmara
bölgesi 7 ve üzeri depremler üretmeye yatkın aktif fay hatlarının üzerine kuruludur. Tarihi
vesikaları dikkatle incelediğimizde her 250-300 yılda bir İstanbul’da 7 ve üzeri şiddette
gerçekleşen yıkıcı depremler olduğunu görüyoruz.

KÜÇÜK KIYAMET (KIYAMET-İ SUĞRA / 1509 )
514 yıl önce İstanbul, tarihindeki en büyük depremlerden birini yaşamıştı. Kemâlpaşazâde
ve Edirneli Rûhî’nin kitaplarında bu korkunç depremden Kıyamet-i Suğra yani küçük kıyamet olarak söz edilmektedir.

Aylardan ağustos ayı ve saatler gece yarısını geçmişti. Osmanlı İmparatorluğu’nun sekizinci padişahı II. Bayezid yatak odasından çıkmış sarayın koridorlarında ilerlerken Marmara bölgesi 8.0 şiddetindeki depremin ilk anlarına tanıklık ediyordu. Sarayın bir bölümü yıkılmaya başladığında Sultan Bayezid kendini sarayın bahçesine son anda atmıştı. 50 saniye süren bu büyük deprem birçok insanı uykusunda yakalamıştı. Deprem meydana geldiği esnada Gebze’de olan Vezir Mustafa Paşa ve emrindeki 360 atlı süvari deprem sırasında toprağın altına gömülerek hayatını kaybetmişti.

Aynı dönemde Kahire’de bulunan tarihçi Muhammed İbn İyas vaka-i namesinde Marmara depreminin İstanbul’a 2.480 kilometre uzaklıktaki kahire de çok şiddetli hissedildiğinden bahsetmiştir. 50 saniye süren korkunç depremden yaklaşık 8-10 dakika sonra tsunami istanbul kıyılarını dövmeye başlamıştı. Marmara denizinden yükselen 6 metrelik dalgalar İstanbul’un doğusu ve kıyıya paralel 10 kilometrelik kıyı şeridini vurmuştu.

Kıyıdan yaklaşık 200 metre kadar içeri ilerleyen dalgalar yıkılmış şehrin enkazını sular
altında bırakmıştı. Enkazlardan yükselen feryat sesleriyle gün aydınlanmaya başladığında
160 bin kişinin yaşadığı İstanbul’da şehir halkının yaklaşık %10’u deprem sonucunda ölmüş
ya da yaralanmıştı. Sadece İstanbul şehrinde 13.000 insan deprem esnasında hayatını
kaybetti. Deprem Edirneden Bolu’ya düz bir hat üzerinde neredeyse herşeyi yerle bir etmişti.

UZMAN GÖRÜŞLERİ
Günümüzde Tarihçiler bu tür büyük depremleri sıkça hatırlatırken, tarihsel periyodu gereği
İstanbul depreminin artık kapıya dayandığı kaçınılmaz bir gerçek haline gelmiştir. Türk
jeolog, deprem bilimi uzmanı Prof.Naci Görür ise yaptığı araştırmalar ve incelemeler sonucu beklenen İstanbul depreminin yakın olduğunu savunmaktadır. İstanbul depremi üzerine araştırma yapan Japon deprem uzmanı Yüksek İnşaat Mühendisi Yoshinori Moriwak ise beklenen İstanbul depremiyle ilgili “Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kuzey kolu var. Bu noktasının tehlikeli olduğunu düşünüyorum. Önümüzdeki 20 yıl çok önemli” ifadelerini
kullanmaktadır.

Büyük İstanbul depreminin yakın bir süreçte olacağı görüşünü savunanlarla birlikte bu
görüşü desteklemeyen ve depremin uzun yıllar İstanbul’da gerçekleşmeyeceğini savunan
bilim adamları da mevcuttur. Prof. Dr. Şener Üşümezsoy yaptığı bir açıklamada; “99
Depreminde açıklamıştım İstanbul’da yıkıcı bir deprem yok diye. Çeşitli gazete
manşetlerinde benim sözlerim halen yayınlanıyor. O gün Aktüel gazetesinde dedim ve halen diyorum, “Beklediğimiz yüzyıl depremi buydu (99 depremi). Bundan sonra Marmara’da büyük yani yıkıcı bir deprem yok.”

DEPREMİN İSTANBUL’DAKİ YIKICI BOYUTLARI
İstanbul’da 260 bin bina riskli konumda. Bilim insanları gerçekleşeceğini öngördüğü İstanbul depreminin Anadolu yakasını daha çok etkileyeceğini ve bu yakada oturan insanların zarar göreceğini ifade etmektedir. Yine İstanbul genelinde yapılan araştırmalarda 260 bin binanın hasarlı olduğu tespit edilmiş ve bu binaların riskli durumda olduğu yetkililere bildirilmiştir.

Büyük depremin ne zaman ve kaç şiddetinde gerçekleşeceği net rakamlarla ifade
edilemezken, yapılan araştırmalarda depremin nelere ve hangi etkilere yol açacağı
saptanmıştır.

Bu etkiler şu şekilde sıralanmaktadır:

1) İstanbul’da beklenen şiddetli deprem gerçekleşirse yaklaşık 200 binin üzerinde bina
yıkılacaktır.

2) Yıkılan binalar nedeniyle çoğu sokak ve mahallelere giriş yapılamayacaktır.

3) Binalar üst üste yıkılacak bu nedenle giriş yapılamayacak ve insanlara yardım
edilemeyecektir.

4) 1 milyonun üzerinde can kaybı yaşanacaktır.

5) İstanbul genelinde depremin etkilediği yerlerde sürekli yangınlar meydana gelecektir.

6) Uluslararası boyutta bir dram yaşanacak ve Türkiye böylesine devasa bir afet karşısında tek başına yerel kaynaklarla müdahalede yeterlilik gösteremeyecektir.

7) Salgın hastalık riski gerçekleşecek ve tüm dünya bu noktada alarma geçecektir.

8) Deprem sonrasında ciddi bir ekonomik kriz doğacak ve insanlar gıda bulamayacak.

9) Türkiye iflas etme riski ile karşılaşacaktır.

10) İstanbul ciddi bir nüfus kaybına uğrayacaktır.

[ays_poll id=8]