Tesla’nın Türkiye’de Fabrika Açma Olasılığı
Tesla’nın Türkiye’de Fabrika Açma Olasılığı başlıklı konumuzda Elon Musk’ın dünya genelinde 10-12 adet Gigafactory kuracağını açıklaması sonrası, Türkiye’nin konuyla ilgili girişimlerini ve Tesla’nın Gigafactory tesislerinin kurulduğu ülkelerde ne gibi avantajlar sağladığını inceleyeceğiz.
Konumuza başlarken Gigafactory nedir kısaca değinmekte fayda var. Gigafactory: elektrifikasyon ve dekarbonizasyon teknolojileri ile ilişkili bileşenlerin ve ürünlerin üretildiği bir üretim tesisini ifade eden genel bir terimdir. Tesla’nın Gigafabrikaları, konuma bağlı olarak batarya ve elektrikli otomobil üretiminin bir karışımını yapıyor.
Tesla’nın bir kaç ay önce yeni fabrika yeri için Hindistan’ı da düşündüğü yönündeki söylentilerin ortaya çıkmasından aylar sonra şimdi de bir sonraki fabrika yeri için Türkiye’ye olumlu baktığı söyleniyor.
Tesla CEO’su Elon Musk geçtiğimiz hafta New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndan hemen önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi. Erdoğan bu görüşmede yeni tesla fabrikası için Türkiye’yi önerdi. Elon Musk’ta bu görüşmede, birçok Türk tedarikçinin halihazırda Tesla ile çalıştığını ve Türkiye’nin bir sonraki fabrikası için en iyi adaylar arasında yer aldığını söyledi
Tesla’nın Avrupa kıtasındaki ilk ve tek fabrikası, Berlin’in hemen dışında, tedarikçilere yakınlık açısından olmasa da arazi ve işçilik maliyetleri açısından birçok açıdan ilginç bir seçimdi. O dönemde Berlin-Brandenburg, bazı sektör analistleri tarafından sadece işçilik maliyetleri nedeniyle hiçbir Alman otomobil üreticisinin yeni bir tesis için düşünmeyeceği bir yer olarak görülüyordu.
Aslında, Almanya’nın otomotiv endüstrisinin büyük bir kısmı son otuz yılda Çek Cumhuriyeti, Slovakya ve Macaristan da dahil olmak üzere Doğu ve Orta Avrupa ülkelerine taşınmış ve Çin’e doğru bir başka endüstriyel göç dalgası yaşanmıştı.
Öte yandan Türkiye, Tesla’ya bölgedeki diğer pek çok ülkeden daha düşük işçilik ve enerji maliyetleri sunan önemli bir ülke konumunda. Nitekim çok sayıda otomotiv tedarikçisi üretim anlamında Türkiye’yi kendi evi olarak görmektedir. Türkiye aynı zamanda Avrupa’nın diğer bölgelerine, Orta Asya’ya ve Orta Doğu’ya ihracat için etkili bir konumdadır. Bu özelliği nedeniyle Hindistan’la mukayese edilemeyecek bir avantajı bulunmaktadır.
Türkiye’de Tesla Fabrikasının Kurulacağı Yer Hazır
Tesla’nın ülkemizde fabrika kuracağı yer bile hazır. Alman Volkswagen’in birkaç sene önce yatırım yapmaya karar verdiği ancak politik sebeplerden ötürü bu yatırımdan vazgeçtiği Manisa’daki arazi, altyapısı ve liman bağlantısıyla şu anda en ideal lokasyonlardan birisi olarak öne çıkıyor.
Genel görüş ise söz konusu fabrika için olmasa bile Tesla’nın önümüzdeki yıllarda kurmayı planladığı yeni Gigafactory’ler için Türkiye’nin önemli bir aday olabileceği yönünde. Bir Gigafactory kuruluş maliyeti ortalama 5.5 milyar ile 10 milyar dolar arasında değişkenlik göstermektedir. Buda Türkiye ekonomisi için çok ciddi bir katma değer anlamı taşıyor.
Türkiye Elektrikli Otomobil Üretim Üssü Olma Yolunda
Konuyla ilgili uzmanların yaptığı değerlendirmelere göre, AB ülkelerinin otomotiv pazarında en fazla ithalat yaptığı ülkenin Çin olduğu, ikinci sırada ise Türkiye’nin yer aldığı belirtilmektedir. Çin’in hali hazırda Avrupa’da ve başka coğrafyalarda bu alanda yatırımları olduğuna dikkat çeken uzmanlar, iki ay önce ithalat kalemlerinde Çin’e karşı otomotiv ürünlerde yüzde 54’e denk gelen toplamda bir vergi artış söz konusu olduğunu ve dolayısıyla Çin’in bu dezavantajı da ortadan kaldırmak için Türkiye’de bir yatırıma girme durumunda olmasının muhtemel bir gelişme olacağını öngörüyor.
Ayrıca, Çin’in bu anlamda lojistik olarak bakıldığında maliyetleri ciddi anlamda artıran bir uzaklık unsuru var. Buna karşılık Avrupa’ya en yakın lokasyon da Türkiye. Ayrıca uzmanlar Elektrikli araç ve bağlı teknoloji yatırımlarının Türkiye için olası bir istihdam sahası yaratacağını öngörmekteler.
Türkiye’nin önümüzdeki 5 yıl içerisinde dünyaca ünlü en az 2-3 elektrikli otomobil ve batarya firmasının üretim merkezi olmasını beklediklerini ifade eden uzmanlar, bu potansiyeli kaçırmamak adına özel sektör, devlet işbirliği ile ivedi olarak çalışmaların artırılması gerektiği vurguluyor.
Dünyaca Fosil yakıtlara bağımlılığımızı azaltmaya çalıştığımız bir döneme giriyoruz. Dolayısıyla artık fosil yakıt bazlı ulaşım araçları üretiminde bir adım daha öteye gidemeyiz. Ama elektrikli araç ve bağlı teknolojileri, yani otonom sürüşten yapay zekaya, şarj istasyonlarından elektrik depolama ve batarya teknolojisine kadar bunların hepsi katma değer üreten aslında sektörel yapılar ve bunların hepsi bize istihdam olarak geri dönecek.
Dolayısıyla mümkün olduğunca Türkiye’nin globaldeki markaları Türkiye’deki firmalarla birleştirip veya ortak bir masaya oturtup bir fikir birliğine vardırması, Türkiye’nin elektrikli otomobil üretim üssü olmasına büyük katkı sağlayacaktır.
