Türkiye’de Sıfır Otomobil Alma Olasılığı
İkinci eli sıfırından pahalı, parasını versen de bayisinden ulaşamadığın ulaşım aracı. “Türkiye’de Sıfır Otomobil Alma Olasılığı” başlıklı içeriğimizde çip krizi ve tedarik zinciri sorunlarının yanı sıra bayilerin stokta yok diyerek, kapalı kapılar ardında liste fiyatlarının üzerinde satışlar yaptığı, icadından bu yana en sorunlu dönemini yaşayan otomotiv sektöründe sıfır araç alma olasılığını inceleyeceğiz.
Pandemi süreciyle başlayan son 3 yıllık süreçte, dünyada oluşan çip krizi başta otomotiv sektörü olmak üzere birçok sektörü olumsuz etkiledi. Otomotiv sektörünün çip krizinden yoğun etkilenmesinin en önemli sebebi ise otomobillerdeki yoğun çip kullanımına dayanmaktadır.
Otonom bir araçta 10.000’den fazla çip bulunmaktadır. Elektrikli bir otomobilde 2.000 adet ve standart bir otomobilde ise 1.000’in üzerinde çip kullanılmaktadır. Fakat ülkemizdeki sıfır araç bulamama durumu çip krizinin ötesinde farklı sebeplere dayanmaktadır.
ÜRETİM VAR, SATIŞ RAKAMLARI REKOR DÜZEYDE, FAKAT SIFIR ARAÇ YOK
Türkiye’nin 10 yıllık mart ayı satış ortalaması 69 bin otomobil iken, 2023 yılı mart ayı satış ortalaması 105 bin adetlere ulaştı. Bu talep 10 yıllık satış rakamlarının yaklaşık %30 üzerindedir. 2023 yılı Ocak-Nisan döneminde otomobil ve hafif ticari araç pazarı yüzde 57,3 oranında arttı. Ocak-Nisan 2023 tarihleri arasında 330 bin 650 adet araç satışı gerçekleştirildi. Ortalama bir sedan otomobilin 1 milyon liranın üzerinde olduğu bir dönemde araba alma noktasında Türkiye’de çok yüksek bir talep oluştu. Süreci daha detaylı incelediğimizde araba bulmakta bir problem olmadığını görüyoruz. Asıl sorun arabaların nasıl dağıldığı ile ilgili. Bu haksız dağılım sürecinde otomobillerin bir kısmının filolara gittiği, bir kısmının bayiler tarafından alıkonulduğu, bir kısmının kapalı otoparkların içerisinde gizlenerek stoklandığını söyleyebiliriz. Bu şekilde otomobil piyasasında spekülasyon yaparak olağan fiyatların çok üzerinde araçlar satılarak haksız kazançlar elde edilmektedir.
Türkiye’de her 100 otomobilin 70’i ithal ediliyor. İthalat sürecinde de bir problem şuan için yok. Otomobil firmaları da son süratle üretimde sorunsuz ilerlerken, 2023 yılının ilk 3 ayında Türkiye’de 224 bin araç üretilmesine rağmen yurtdışından gelen siparişler ve üretimden çıkan otomobiller belli bir kesim tarafından toplu halde satın alınıyor. Son kullanıcılar bu noktada araç bulma hususunda büyük mağduriyetler yaşamaktadır. Türkiye’de Ağustos ayı itibariyle, 2023 yılı fabrika çıkışı 700 bin TL altı, en düşük 4 adet otomobil modeli kaldı. Bu modelleri bayi fiyat listesi üzerinden almaksa neredeyse imkansız. Çünkü bazı yetkili bayiler bu araçların satışını belli şartlara bağlı olarak yapmakta.
Örneğin sıfır bir otomobil almak istiyorsunuz, yetkili satıcı aracınızı takas için istiyor. Fakat eski aracınızın değeri 450 bin lira ise bayi sizden 120 bin liraya aracınızı takas olarak istiyor. Yeni alınacak araca sigorta kaskoyu zorunlu olarak bizden yaptıracaksınız diyerek şart koşuyor. Veya aracınıza koruyucu kaplama yaptık, spor aynalar taktık bedeli 100 bin lira diyerek liste fiyatının üzerine çeşitli bahanelerle çıkmak istiyorlar. Ve her halükarda düşük modellerde bile liste fiyatının en az 100 bin lira üzerinde para talep edilmekte. En düşük modellerde durum böyle iken, lüks modellerde süreç daha korkutucu boyutlara ulaşmaktadır.
YÖNETMELİK DEĞİŞİMİ İLE FIRSATÇILARA KARŞI MÜCADELE BAŞLATILDI
Ticaret Bakanlığı Yetkili bayilerin ikinci el otomobil satışı yapan bölümleri için yeni bir düzenleme çıkardı. İkinci El Motorlu Kara Taşıtları Ticareti Hakkındaki yönetmelikte değişiklik yaparak, stokta sıfır araç yok deyip insanları sıraya koyarak mağdur eden, sırf araç fiyatını yükseltmek için araçlara gereksiz aksesuar takmaya zorlayan, takas fiyatını haddinden fazla düşüren, distribütörün tavsiye ettiği fiyattan çok daha yüksek meblağlara otomobil satışı yapan bayilerin ikinci el satış yetki belgeleri iptal edilecek. Temmuz ayı itibariyle Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmeliğe göre, ikinci el araçların fiyatının, sıfır liste fiyatından yüksek belirlenmesi 1 Ocak 2024’e kadar yasaklandı. Yapılan bu kısıtlama çerçevesinde tüm gerçek ve tüzel kişilerin düzenlemeye aykırılık teşkil eden ilanları hakkında ‘ilan platformları tarafından’ uyarılacağı ve
“Düzenlemeye aykırı her bir ilan, Bakanlık tarafından ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti kabul edilecek ve bu ilanları verenler hakkında ilan başına 300 bin TL’ye kadar idari para cezası uygulanacak. Bu karardan sonra ülkemizdeki sıfır otomobil satın alma süreci normalleşmeye başladı.
[ays_poll id=20]
